فرستاد و پس از فتح آنجا ، گرگان و سپس طبرستان را به صلح ، تصرف كرد . « 1 » بنابه گزارشى ديگر سعيد بن عاص ، در زمان خليفهء سوم ، طبرستان را فتح كرد و با پادشاه گرگان ، بر دويست هزار درهم مصالحه كرد و سپس ، رويان و دماوند را فتح كرد . « 2 » با ورود مسلمانان عرب به اين مناطق ، مردم با اسلام آشنا شدند و براى نشر اسلام در بعضى از شهرها مساجدى ساخته شد . پس از فتح طبرستان ، خلفاى امَوى ، نمايندگان خود را به اين مناطق فرستادند كه حاكمان محلّى ، گاهى با نمايندگان خليفه درگير مىشدند و گاهى هم با آنان مصالحه مىكردند ؛ ولى اعراب نتوانستند بر منطقه حاكميتى داشته باشند . 3 . قدرتهاى مستقل در طبرستان و ديلم طبرستان ، در طول تاريخ ، حكومتهاى مستقل و نيمه مستقل داشته است . سلسله‌هاى اصلى كه از زمان ساسانيان بر طبرستان سلطه داشتند ، عبارت‌اند : قارنيان ( سوخرانيان ) ، باونديان ، دابوهيان ( رگاوبارگان ) و پادوسپانيان . هر يك از اين خاندانها تا چندين قرن پس از ورود اسلام ، در منطقه حكومت داشتند . « 3 » 4 . همكارى خاندانهاى مستقل با علويان در آغاز دورهء خلفاى اسلامى ، طبرستان از لحاظ سياسى اهميت چندانى نداشت ؛ زيرا طبرستان ، آخرين منطقهء ايران بود كه به تصرّف اعراب درآمد و فرمانروايان محلّى آنجا ، حتى پس از فتوحات مستقل بودند و ساليانه به خلفا خراج مىپرداختند ، يا اينكه از طرف خلفا ، همان مناطقِ تحت تصرّف ، در اختيار آنان قرار مىگرفت . با نفوذ مسلمانان عرب در طبرستان و آشنايى مردم آنجا با اسلام ، علويان كه از جور حاكمان ظالم به دنبال پناهگاه امن بودند به اين ديار آمدند و چون علويان مخالف دستگاه خلافت بودند

--> ( 1 ) . همان ، به نقل از محمد بن جرير ، طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 153 . ( 2 ) . همان ، به نقل از احمد ، بلاذرى ، البلدان و فتوحها و احكامها ، ص 382 . ( 3 ) . همان ، ص 5 - 6 ، به نقل از دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 1 ، ص 585 - 597 .